Technologie semantyczne i sieci społecznościowe

• dr inż. Agnieszka Ławrynowicz
• dr hab. inż. Mikołaj Morzy

Instytut Informatyki Politechniki Poznańskiej ul. Piotrowo 2 60-965 Poznań

Wydział Informatyki ul.Strzelecka 11 60-965 Poznań

Przedmiot obieralny na II stopniu studiów magisterskich na kierunku Informatyka

Przedmiot skierowany do studentek i studentów następujących specjalności:

• Inteligentne systemy wspomagania decyzji
• Systemy informatyczne w zarządzaniu
• Technologie przetwarzania danych

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z koncepcjami i technologiami Web 2.0 (serwisy i sieci społecznościowe) i Web 3.0 (semantyczna sieć WWW) oraz nauczenie sposobów użytkowania i projektowania systemów wykorzystujących technologie semantyczne i społecznościowe.

Program przedmiotu obejmuje następujące zagadnienia:

• wprowadzenie do semantycznej sieci WWW (ang. Semantic Web) / Web 3.0, architektura semantycznej sieci WWW,
• język opisu zasobów Resource Description Framework (RDF),
• język reprezentacji wiedzy RDF Schema (RDFS), mikroformaty i standard RDFa, GRDDL, inicjatywa Linking Open Data (projekt DBpedia),
• język reprezentacji ontologii Web Ontology Language (OWL)
• metody konstrukcji ontologii (ang. ontology engineering)
• języki regułowe SWRL, RIF
• język zapytań SPARQL
• technologie semantyczne w relacyjnych bazach danych
• semantyczne usługi sieciowe (ang. Semantic Web Services)
• systemy rekomendacyjne
• wprowadzenie do sieci społecznościowych
• analiza i eksploracja sieci społecznościowych
• zaufanie i reputacja w sieci WWW
• adnotacje zasobów (ang. semantic tagging), semantyczne wyszukiwanie informacji (ang. semantic search), mash-ups
• zastosowania technologii Web 2.0 i Web 3.0

Znajomość podstawowych technologii internetowych (język XML), podstaw logiki, baz danych, podstaw reprezentacji wiedzy i automatycznego wnioskowania (sztuczna inteligencja), umiejętność programowania w języku Java.

Przedmiot obejmuje cykl 15 wykładów i 15 laboratoriów. Celem laboratoriów jest ilustracja zagadnień i technologii omawianych w trakcie wykładu. Pierwsze 7 spotkań laboratoryjnych poświęconych jest nauce poszczególnych narzędzi (Protege, Oracle Semantic Technologies, Pajek, UCI*Net), kolejne 3 spotkania mają charakter seminaryjny: w ich trakcie studenci (samodzielnie lub w grupach dwuosobowych) prezentują wybrane tematy. Ostatnia część laboratoriów ma charakter projektowy, w trakcie tych zajęć studenci pracują nad projektami zaliczeniowymi.

Wykład i laboratorium są zaliczane na podstawie jednego projektu zaliczeniowego wykonywanego w niewielkich zespołach programistycznych w drugiej połowie semestru. Uczestnictwo w laboratoriach jest obowiązkowe, każda osoba ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności. Trzecia i każda kolejna nieusprawiedliwiona nieobecność oznaczają obniżenie oceny końcowej o pół stopnia.

Warunkiem zaliczenia wykładu jest przygotowanie dwóch wpisów na TSiSS@PUT: blogu związanym z przedmiotem. Wpisy mogą dotyczyć dowolnego zagadnienia (technologia, program, artykuł naukowy, algorytm, itp.) związanego z przedmiotem. Każdy wpis musi liczyć co najmniej 1000 słów (ok. półtorej strony w formacie A4). Nieprzygotowanie wpisu w zaznaczonym poniżej terminie oznacza obniżenie oceny z wykładu o pół stopnia.

Przykładowe tematy, których mogą dotyczyć wpisy

Jak co roku przygotowaliśmy dla studentek i studentów ankietę umożliwiającą ocenę przedmiotu. Zależy nam na Waszych odpowiedziach, ponieważ pozwalają nam lepiej przygotować przedmiot, uzupełnić go o brakujące elementy, dostosować do Waszych oczekiwań. Będziemy wdzięczni jeśli zechcecie poświęcić parę minut i wypełnić tę ankietę.

ankieta oceny przedmiotu

Na razie bardzo słabo poszło wypełnianie ankiety oceniającej przedmiot. Dotychczasowe oceny przedmiotu można obejrzeć tutaj:

podsumowanie ankiety oceny przedmiotu

Prezentacja projektów zaliczeniowych odbędzie się w piątek, 27 stycznia 2012 roku o godzinie 11:30 w sali L125 BT. Każdy zespół będzie miał do dyspozycji 5-7 minut na zaprezentowanie swojego rozwiązania. W trakcie prezentacji przeprowadzimy konkurs, w którym wybierzecie najlepsze projekty, które nagrodzimy drobnymi upominkami!

Pochwalcie się światu, co zrobiliście! Jeśli macie ochotę, możecie na stronie projektów 2011 opisać swoje dokonania i zamieścić odnośnik do działającej aplikacji. Umieściłem na stronie krótkie opisy projektów w celu ułatwienia głosowania, ale z braku czasu nie mogłem poświęcić zbyt dużo czasu na opisanie wszystkich przedstawionych projektów. Proszę śmiało aktualizować opisy swoich projektów zgodznie ze swoim przekonaniem.

Nagrodami w konkursie na najciekawszy projekt zaliczeniowy są książki tematycznie związane z technologiami semantycznymi i sieciami społecznymi. Pierwsze trzy projekty zostaną nagrodzone następującymi pozycjami (zwycięzcy mogą wybrać książkę w kolejności uzyskanych lokat):

• M.Newman, ”Networks: Introduction” więcej
• A-L.Barabasi, ”Bursts: The Hidden Patterns Behind Everything We Do, from Your E-mail to Bloody Crusades” więcej
• D.J.Watts, ”Six Degrees: The Science of the Connected Age” więcej

Wyniki głosowania są następujące:

1. RDF Validator, 28%
2. AllegroSEM, 19%
3. AppsRecommender, 17%

Szczegółowy raport z wyników głosowania jest dostępny tutaj: http://micropoll.com/t/LE0akZIscD

Zwycięzcom głosowania gratuluję i zapraszam do siebie po odbiór nagród.

26.09.2011 Wprowadzenie do technologii semantycznych; Język RDF

Slajdy:

• Organizacja zajęć *.pdf
• Wprowadzenie do technologii semantycznych (Sieć Semantyczna) *.pdf
• Język RDF *.pdf

3.10.2011 Języki modelowania ontologii: RDFS, OWL

Slajdy:

• RDFS, OWL *.pdf

17.10.2011 Inżynieria ontologii

Slajdy:

• Inżynieria ontologii *.pdf

24.10.2011 Systemy rekomendacyjne

Slajdy:

• Systemy rekomendacyjne *.pdf

7.11.2011 Język zapytań SPARQL

Slajdy:

• Język zapytań SPARQL *.pdf

14.11.2011 Systemy zarządzanie zaufaniem

Slajdy:

• Zarządzanie zaufaniem *.pdf

28.11.2011 Wprowadzenie do analizy sieci społecznych

Slajdy:

• Podstawowe pojęcia i definicje *.pdf

5.12.2011 Wprowadzenie do analizy sieci społecznych

Slajdy:

• Współczynnik grupowania, korelacje międzywęzłowe, motywy *.pdf

12.12.2011 Wprowadzenie do analizy sieci społecznych

Slajdy:

• Modularność, hierarchiczność, prawa potęgowe i rozkłady *.pdf

19.12.2011 Ewolucja sieci społecznych

Slajdy:

• Dodawanie nowych węzłów, preferencyjne dołączanie, pożar lasu *.pdf

9.01.2012 Wszyscy jesteśmy połączeni

Slajdy:

• Rzeczywiste sieci społeczne

16.01.2012 Folksonomie i aplikacje typu mash-up

Slajdy:

• Folskonomie i semantyczne systemy etykietowania, aplikacje mash-up i Enterprise mash-up *.pdf

3.10.2011 Laboratorium 1

• ćwiczenia: RDF *.htm

10.10.2011 Laboratorium 2

• Ćwiczenie: Oracle Semantic Technologies (część 1) wprowadzenie ćwiczenie skrypt SQL

17.10.2011 Laboratorium 3

• Ćwiczenie: OWL i narzędzie Protege Protege Tutorial

7.11.2011 Laboratorium 4

• Ćwiczenie: Inżynieria ontologii *.htm

14.11.2011 Laboratorium 5

• Ćwiczenie: Oracle Semantic Technologies (część 2) wprowadzenie ćwiczenie

21.11.2011 Laboratorium 6

• Ćwiczenie: SPARQL *.htm

28.11.2011 Laboratorium 7

• Ćwiczenie: Pajek (część I) wprowadzenie ćwiczenie Davis.paj

5.12.2011 Laboratorium 8

• Ćwiczenie: Pajek (część II) data.zip

12.12.2011 Laboratorium 9

• Ćwiczenie: UCINET (część I)
  • Tutorial 1 arkusz kalkulacyjny
  • Tutorial 2

19.12.2011 Laboratorium 10

• Ćwiczenie: UCINET (część II)
  • Tutorial 3
  • Tutorial 4
  • Tutorial 5

16.01.2012 Laboratorium 12

• Ćwiczenie: Wizualizacja sieci społecznych
  • dane.zip

1. Semantic Web Programming, John Hebeler, Matthew Fisher, Ryan Blace, Andrew Perez-Lopez, Mike Dean, Wiley, 2009
2. Semantic Web for the Working Ontologist, Dean Allemang and Jim Hendler, Morgan Kaufmann , 2008
3. A Semantic Web Primer, (2nd edition), Grigoris Antoniou and Frank van Harmelen, MIT Press, 2008
4. Semantic Web for Dummies, Jeffrey T. Pollock, Wiley, 2009
5. Handbook on Ontologies, Staab, Rudi Studer, Springer, 2009
6. Programming Collective Intelligence. Building Smart Web 2.0 Applications, Toby Segaran, O'Reilly, 2007